Bebeklerde Yüksek Ateş Nasıl Düşürülür ?

Yüksek ateş, bebek ve çocuklarda sık görülür ancak belli limitlerde olduğu sürece ciddi bir sorun değilken bazı durumlarda hayati decede riskler ve kalıcı hasarlar yaratabilir. Bu nedenle ateşin nasıl düşürüleceğinin bilinmesi ve gerekli durumlarda vakit kaybetmeden doktora gidil…

Yüksek ateş, bebek ve çocuklarda sık görülür ancak belli limitlerde olduğu sürece ciddi bir sorun değilken bazı durumlarda hayati decede riskler ve kalıcı hasarlar yaratabilir. Bu nedenle ateşin nasıl düşürüleceğinin bilinmesi ve gerekli durumlarda vakit kaybetmeden doktora gidilmesi çok önemlidir. Her ateş yükselmesinde paniklemek doğru değildir ancak 39 °C dereceyi geçen ateşe dikkat etmek gerekir. Yüksek ateşli çocuğun yaşı çok önemlidir, 3 ayın altındaki bebeklerde hiç zaman kaybetmeden mutlaka doktor gitmek gerekir.nnBu bebeklerde ateşe yol açan durumun araştırma ve tedavisi mutlaka hastane şartlarında olmalıdır. Ateş için kritik süre 3 gündür! Üç gün geçmesine rağmen ateş düşmüyorsa mutlaka doktora gidilmelidir. 3 aydan büyük çocuklarda ise ateşin derecesi ve süresi, bebeğin durumu göz önünde bulundurularak hareket edilmelidir.nnYüksek ateş nedir?nnYüksek ateş, vücut sıcaklığının normal değerlerin üzerinde yükselerek kişinin sağlığını tehdit eder hale gelmesi durumudur. Normal koşullarda bağışıklık sistemi yüksek ateşi enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı bir savunma yöntemi olarak kullanır. Ancak, belli durumlarda özellikle bebeklerde ateşin mutlaka kontrol atına alınması gerekir. Aksi halde kalıcı hasarlara neden olabilir. Bebek ve çocuklarda yüksek ateş değerleri ölçüm yerlerine göre şöyledir: Rektal ya da kulaktan ölçüm: 38 °C ve üzeri, ağızdan ölçümde, 37,6 °C ve üzeri, koltuk altından ölçümde 37,4 °C ve üzeri yüksek ateş olarak kabul edilir.nnGenel durumu iyi, beslenmesi bozulmamış, ateşi 38.5 °C derecenin altındaki bebek ve çocuklar evde semptomatik ateş tedavisi ile 3 güne kadar izlenebilir. Ateşin süresi 3 günü geçiyorsa mutlaka doktor başvurmak gerekir. 6 aydan büyük bebeklerde ateş 39 °C derecenin üzerine çıkmadığı ve bebeğin durumu iyi olduğu sürece ateşi düşürmek gerekmeyebilir.nnAteşli bir çocuğun tedavisi sırasında üzerinde durulması gereken noktalardan biri de altta yatan hastalığın etkenine yönelik özgül tedavinin uygun zamanda başlanmasıdır. Ancak çoğu kez antibiyotikler ateş düşürücü gibi kullanılmaktadır. Antibiyotiklerin ateş düşürücü gibi kullanılması yanlıştır ve doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.nnYüksek ateşe karşı yapılması gereken ilk 5 önlemnnKıyafetlerine dikkat edin: 38.5 °C derece civarındaki hafif ateşte çocuğunuzun üzerindeki fazla giysileri çıkartın, ince ve bol bir pijama giydirin.nSıvı almasına özen gösterin: Bol miktarda su ve sulu gıdalar içirinnOrtamın sıcaklığını kontrol edin, bulunduğu ortamın sıcaklığını 21-22 °C derece arasında tutmaya dikkat edinnIlık duş aldırın: 29-32 °C derece sıcaklıktaki ılık suyla duş aldırın veya ılık-ıslak bezlerle pansuman yapın.nHemen ateş düşürücüye sarılmayın: Ateşin 39 °C dereceye çıkması durumunda doktorunuza danışarak çocuğa ateş düşürücü verebilirsiniz.nYüksek ateş durumunda yapılmaması gereken 5 hareketnÜşüyen ve titreyen ateşli çocuğunuzun üzerini örtmeyinnKalın kıyafetler giydirmeyinnAsla soğuk suyla banyo yaptırmayınnAlkol ve sirkeli suyla kompres uygulamayın (kolonya dahil)nSık aralıklarla ateş düşürücü ilaç kullanmayın. Bu uygulamalar ateşin daha da yükselmesine, ilaç ve alkol zehirlenmesi gibi sonuçlara yol açabilmektedir.nYüksek ateş belirtilerinAteş 39 °C derecenin üzerinde ise, yadanAteş 38,5 °C derecenin üstünde ve 72 saatten beri varsanBebekte ateşle birlikte ağlama, inleme ve huzursuzluk hali varsanTitreme ve üşüme benzeri bir hal varsanAteş düşmesine rağmen huzursuzluğu devam ediyorsa,nSürekli uyuklama hali, bilinç bulanıklığı ve sayıklama varsa,nBebeğin cildinde mor döküntüler oluşuyorsa,nAğzında kuruluk, gözyaşının olmamasınZor ve sık nefes alıyorsa, öksürük, hırıltı, göğüs ağrısı, kulak ağrısınBebek ve Çocuklarda yüksek ateşin tedavisinYüksek ateşte genel tedavinAteş, vücudun enfeksiyona karşı geliştirdiği bir savunma yöntemidir. 39 °C derecenin altındaki düzeylerde bağışıksal sistemin güçlenmesini sağlar ve mikroorganizmanın yok edilmesini kolaylaştırır. Yüksek ateşi tedavi etmenin amacı çocuğun rahat etmesini sağlamaktır. Tek başına ateşin varlığı her zaman tedavi gerektirmez. Genelde bütün ateşleri tedavi etmek veya vücut ısısını normale indirmek için bir fikir birliği yoktur.nnAteş çok yüksek olmadıkça (40 °C derecenin üzerinde) hastaya özel bir zarar vermez. Ateş vücudun enfeksiyonlarla savaşma yöntemlerinden biridir. O nedenle ateşi düşürmek her hastaya özgü olmalıdır. Günümüzde, özellikle 6 aydan büyük bebeklerde ateş 39 derecenin üzerine çıkmadığı ve bebeğin durumu iyi olduğu sürece ateşi düşürmek gerekmeyebilir.nnBebeğin ateşi yükselmeye başladığında, ateş düşürücü vermeden önce bir süre beklemenin bağışıksal yanıtın güçlenmesi açısından faydalı olacağı bildirilmektedir. Ancak daha düşük ısılarda bile bebeğin ağrılarını gidermek, rahatlamak ve uyku düzenini sağlamak amacıyla ateş düşürücü tedavi uygulanabilir. Bunun yanında kimi zaman yalnızca telaşlı bir anneyi rahatlatmak amacıyla da bebeğe ateş düşürücü verilebilir.nnYüksek ateş sırasında üzerinde durulması gereken noktalardan biri de altta yatan hastalığın tespit edilerek tedavisine zamanında başlanmasıdır. Ancak çoğu kez antibiyotikler ateş düşürücü gibi kullanılmak, bu çok sakıncalıdır. Doktor, önerisi olmadan antibiyotik kullanmayınız.nnYüksek ateşte destek tedavisinnYüksek ateşi olan çocuğun bulunduğu ortamın ısısı nasıl olmalı?nnAteşli bebeğin bulunduğu odanın ısısı 21 -22 °C derece arasında tutulmalıdır. Bu düzeylerdeki ısı, çocuğun ısı kaybının en üst düzeyde olmasını sağlar. Oda ısısını ayarlayabilmek için havalandırma cihazları ve vantilatör kullanılabilir. Ancak bebeğin direk olarak hava akımının karşısında bırakılmamasına dikkat edilmelidir.nnYüksek ateşi olan çocuğun giysileri nasıl olmalı?nnAteşli çocuğun aşırı giydirilmesi, sarılması ve üzerinin örtülmesi yanlıştır. Az ve gevşek giysiler çocuğun ısısını düşürme mekanizmalan yardımcı olur. Gerekirse bebeğin yalnızca ara bezi ile kalması uygun olabilir. Çocuk üşüyor ve titriyorsa üzerine ince örtü örtülebilir.nnYüksek ateşi olan çocuklarda beslenme nasıl olmalı?nnAteş çocuğun kalori gereksinimini arttınr. Bu nedenle ateşlenen çocuğun aç bırakılmaması ve beslenmesinin desteklenmesi gerekir. Ancak beslenme için aşırı zorlamamalıdır. Ateş, terlemeyi ve solunum sayısını artırarak sıvı kaybının da artışına yol açar. Çocuğa bol miktarda sıvı verilmelidir. Bu amaçla beslenmede özellikle su, meyve suyu, ayran, çorba ve sulu meyveler kullanılabilir.nnYüksek ateşli çocuk için uygulanabilecek destek tedavinnÇocuğun bulunduğu ortamın ısısını 21-22 °C derece olacak şekilde ayarlayınnÇocuğa ince, hafif, gevşek giysiler giydirin, üzerine kalın örtüler örtmeyinnBol sıvı, sulu gıda verin, aç kalmamasını sağlayın, yağlı yiyecekler vermeyinnAteş, çok yüksekse (40 °C derecenin üzerindeyse) ılık su (29-32 °C derece) ile pansuman veya nadir olarak banyo yaptırabilirsiniz, ancak çocuğu soğuk ıslak havlu veya çarşafa sarmayın.nFizik Aktivite: Ateşli çocuğun fizik aktivitesi vücut ısısının daha da artmasına yol açar. Bu nedenle aşırı fizik aktiviteden kaçınmalıdır. Ancak çocuk oyun oynamak istiyorsa evde basit oyunlar oynaması engellenmemelidir.nnBebeklerde ateşin tedavisinde ılık su ile pansumanı ve banyonSu sıcaklığı (29-32 derece) ılık olmalıdırn3 adet el havlusu, pansuman peti veya sünger ılık su kabının içine konurnBebek kuru havlu üzerine yatırılırnElbiseleri çıkarılır, üzerine ince bir çarşaf örtülürnIslak havlulardan biri alına konur, diğeri ile vücudun boyun, yüz, kann, diz, el bileklerinin iç yüzü, koltuk altı ve kasık bölgeleri silinir. Havlulardan biri I kuruyunca diğeri ile devam edilirnBu işlem 20-30 dakika boyunca sürdürülebilirnEğer küvet veya kap içerisindeki su soğursa ılık su eklenirnKüvet vücut ısısına yakın sıcaklıkta ılık su ile doldurulur ve bebek içine konurnBebek küvetin içinde 20-30 dakika boyunca bekletilirnBu uygulama, havale geçirmekte olan bebek için asla yapılmamalıdırnSoğuk Su, Buz ve Alkol Kullanmayın.nnAntibiyotikler ateş düşürücü değildirnnAteşin tedavisi yalnızca ateş düşürücü ilaçlarla değil, aynı zamanda uygun yaklaşımlarla desteklenmelidir. Evde uygulanabilecek bu destek yaklaşımlar ateş düşürücülerin kullanılması kadar önemlidir.nnÇocuklarda yüksek ateşin ilaçla tedavisinnEtki mekanizmaları benzer olan parasetamol, ibuprofen, salisilat gibi ilaçlar içinde en yaygın kullanılan ilaç parasetamoldür.nnÇocuklarda ateş düşürücü parasetamoller:nnParasetamol yan etkileri oldukça az ve güvenilir bir ilaçtır. Dozu ise 4-6 saatte bir kilogram başına 10-15 mg.dır. Günlük doz kilogram başına 60 mg.ı geçmemelidir. Piyasada çeşitli firmaların çıkardığı, çok sayıda parasetamol vardır: Calpol, Tylol, Termalgine, Paranox, Paracetamol, Tamol, Vermidon, Minoset v.b.nnBurada önemli olan ilacın içindeki parasetamolün kaç miligram olduğudur. Genelde 1 ölçeği 120 mg’dır. Ancak Minoset şurupta 150 mg; Vermidon şurupta ise 160 mg’dır. Bu nedenle ilacın kaç miligram olduğunu mutlaka okuyunuz. Çocuğa vereceğimiz ilaç miktarı = çocuğun kilosu x 10. Bu doz her 4-6 saatte verebileceğimiz parasetamol dozudur. Ör. 10 kg. olan bir çocuğa 6 saatte bir vereceğimiz miktar = 10×10= 100mg’dır. Şuruptaki ilaç miktarı 120 mg ise 4/5 ölçek ya da enjektörle veriliyorsa 4.1 cc.dir.nnBir günde (24 saat boyunca) verebileceğimiz en çok parasetamol miktarı ise şöyle hesaplanır: Çocuğun kilosu x 60 mg. Yukarıda belirttiğimiz örneği alırsak 10nkiloluk çocuk için: 10x 60= 600 mg.dır. Şuruptaki ilaç miktarı 120 mg ise, 600 / 120= 5. 10 kilo olan çocuk için 24 saat içinde verdiğimiz parasetamol miktarı toplam 5 ölçeği geçmemelidir. Ateş düşmüyor ise 4 saatte bir verilebilir.nnUyarı: Çocuklar için piyasada bulunan ve gripal durumlarda kullanılan A-ferin, Corsal, Peditus, Babyrhinol gibi ilaçların içinde de parasetamol bulunmaktadır. Bu nedenle bu ilaçları kullanırken, içindeki parasetamol dozu da hesaplanmalı ve günlük doz aşılmadan diğer ateş düşürücü şuruplar ona göre verilmelidir.nnAteş düşürücü ibuprofen: Kısa süreli kullanımlarda yan etkisi düşük olan bir ilaçtır. Dozu her 6-8 saatte bir kilogram başına 5-10 miligramdır. Piyasada, Dolven, İbufen, Pedifen isimlerinde bulunmaktadır ve 1 ölçeği 100 mg.dır. Yani kilosu 10 olan bir çocuğa 50 mg ile 100 mg arası verilebilir. 1 ölçeği 100 mg olduğuna göre yarım ölçek ya da çok yüksek ateş varsa 1 ölçek verilebilir. Günde en çok 4 kez , belirtilen dozlarda verilebilir.nnAteş düşürücü Salisilatlar (Aspirin): Karın ağrısı, mide-barsak kanamaları, allerjik reaksiyonlar, böbrek ve karaciğere zararlı etkileri ve salisilat zehirlenmelerine yol açtığı için çocuklarda tercih etmediğimiz bir ilaçtır.nn3 aydan küçük bebeklerde ateş, çok ciddi enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu nedenle ilk ateş düşürücü ilacı verdikten hemen sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.nn3 ayın altındaki bebeklerde yüksek ateşe dikkatnnAteşli çocuğun yaşı çok önemli. Özellikle 3 ayın altındaki ateşli her çocuk hiç zaman kaybetmeden mutlaka doktor tarafından değerlendirilmeli, ateşe yol açan durumun araştırma ve tedavisi hastane şartlarında olmalıdır.nnÇocuklarda yüksek ateş için kritik süreç 3 günnn3 aydan büyük çocuklarda ateşin derecesi ve süresi yanında hastanın genel durumu göz önünde bulundurularak hareket edilmeli. Genel durumu iyi, beslenmesi bozulmamış, ateşi 38.5 derecenin altındaki çocuklar evde semptomatik ateş tedavisi ile 3 güne kadar izlenebiliyor. Şayet ateşin süresi 3 günü geçiyorsa doktor muayenesi mutlaka gerekiyor.nn2 yaş altı çocuklarda ateşle birlikte bu belirtiler varsa doktora gidilmelinAteşli çocuklarda ve özellikle bebeklerde aşağıdaki bulgulardan bir kaçı ateşe eşlik ediyorsa hayatı tehdit eden ciddi bakteriyel enfeksiyon olasılığı nedeniyle zaman kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır.nnAteş 40 derecenin üzerine çıkıyor ve 72 saatten daha uzun sürüyorsanAteşle birlikte sürekli ağlama, inleme ve huzursuzluk hali varsa,nAteş düşmesine rağmen huzursuzluğu devam ediyorsa,nSürekli uyuklama hali, bilinç bulanıklığı ve sayıklama varsa,nBıngıldağında atma ve kabarıklık durumu varsa,nAteşle beraber cildinde mor döküntüler oluşuyorsa,nDaha önce havale geçirmişse,nAğız mukozasında kuruluk, gözyaşının olmaması, göz küresinde ve bıngıldakta çöküklük gibi sıvı kaybı bulguları varsa,nZor ve sık nefes alıyorsa, öksürük, hırıltı, göğüs ağrısı, kulak ağrısı, karın ağrısı, boğaz ağrısı, ense sertliği, devamlı kusma, sık ishal, idrar yaparken yanma, idrar renginde değişme gibi bulguların varlığı durumunda mutlaka doktora başvurmak gerekir.nnÇocuklarda ateşe yol açan 15 nedennn1- Enfeksiyonlar: Grip, üst solunum yolu enfeksiyonları, kızamık, kızamıkçık, suçiçeği, 5. ve 6. hastalık, kabakulak, tonsillofarenjit, sinüzit, ortakulakenfeksiyonları, laringotrekeobronşit, zatürre, idrar yolu enfeksiyonları, gastroenterit, menenjit, ensefalit, myokardit, endokardit, perikardit, artrit, osteomyelit, bakteriyemi, sepsis gibi.n2- Aşılar: Bebeklik döneminde gerçekleştirilen özellikle karma aşılar sonrasında.n3- Doku Hasarı: Travma, adale içi enjeksiyonlar, diş çıkarma, yanık gibi.n4- Su kaybı: İshal, kusma, yanık vb.n5- Habis olaylar: Lösemi, lenfoma, metastatik hastalıklar.n6- İlaçlar: Antibiyotikler, atropin, amfetamin, amfoterisin gibi.n7- Kan transfüzyonları.n8- Kafa travmaları.n9- Biyolojik ajanlar (ilaçlar).n10- İmmünolojik hastalıklar: Romatoid artrit, sistemik lupus eritomatozus, kawazaki hastalığı.n11- İnflamatuar hastalıklar: İnflamatuar bağırsak hastalığı.n12- Endokrin hastalıklar.n13- Metabolik hastalıklar: Gut ve üremi gibi.n14- Zehirlenmeler.n15- Nedeni bilinmeyen veya araştırılmayan hastalıklar.nnÇocuklarda yüksek ateşin farklı nedenleri de olabilirn3-5 gün süren kısa süreli ateşin nedenleri arasında üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, mide- bağırsak sisteminde ishal ve kusma ile görülen enfeksiyonlar, özellikle kız çocuklarda görülen idrar yolu enfeksiyonları sayılabilir. Zatürre, menenjit eklem ve kas iltihapları da ateşin daha ağır nedenleridir. Yüksek ateşin nedeni, yapılan ilk tetkiklerle ortaya konamadıysa ve bu durum 7-15 günden uzun sürdüyse; tüberküloz, malta humması ve tifo gibi hastalıklar, eklem iltihapları, kalbin iç kısmındaki zarın iltihapları ve birtakım kanser tiplerine dair ihtimaller göz önünde bulundurulmalıdır.nnAteş en uyarıcı bulgudur!nnÇocuklarda yüksek ateş, çocuk sağlığında bir problem olduğunu ortaya çıkaran, aileyi hekime gidilmesi konusunda uyaran en gürültülü bulgudur. Ateş aslında, vücudun bağışıklık cevabıdır yani vücudun ateşi yükseltmesindeki amaç vücuda girmiş olan mikroorganizmaların çoğalmasını sınırlamaktır.nnVücudun verdiği sinyalleri dikkate alınnnAteş 39-40 derecenin üzerine çıktığında vücut aşırı enerji harcamaya başlar, kalp ve solunum sistemi daha hızlı çalışır. Vücut, kol ve bacaklardaki damarları büzüp bu bölgelere daha az kan gönderirken; beyin, kalp, karaciğer gibi organlara daha fazla kan gönderir. Vücut alacalı, mermerimsi bir görüntü alır, el- kol ve bacaklarda soğukluk olmasına rağmen gövdede yüksek sıcaklık görülür. Her ateş yükselmesinde paniklemek doğru değildir ancak 40 dereceyi geçen ateşte dikkat etmek gerekir.nnBebeklerde ve çocuklarda ateş kaç derece olmalı?nnAteş, vücut ısısının normal sınırların üzerine çıkması olarak tanımlanır. Vücut ısısı, ölçümün yapıldığı zamana ve ısının alındığı vücut bölgesine göre değişir. Ortalama vücut ısısının 37 dereceye kadar düşerken akşam 38 dereceye kadar yükselebilir. 6 aylıktan ufak bebeklerde günlük ateş oynamaları çok azdır. 6 ay-2 yaş arası günlük değişim 1 derecedir. 6 yaşta günlük değişim 2 derece olabilirnnVücut ısısının en yüksek olduğu zaman akşam saatleridir. Kullanılan ısı ölçüm bölgeleri içinde en yüksek ısı popodan alınan ısıdır. Ağızdan alınan ısı popodan alınandan daha düşüktür. Koltuk altı ısısı ise en düşük ısıdır ve vücut öz ısısından bir derece daha düşüktür. Egzersiz, aşın giyinme, sıcak banyo, aşın sıcak hava, sıcak yiyecek ve içecekler sağlıklı bir çocuğun vücuti ısısını 38 – 38.5 dereceye kadar yükseltebilir.nnAteş olarak kabul edilen en düşük vücut ısısı, ölçümün yapıldığı vücut bölgesine, ölçüldüğü saate ve çevre ısısına bağlı olarak değişebilir. Her ölçüm bölgesi için tek bir ısı değeri vermek olası değildir. Bir çocukta popodan alınan ısının 38 – 38.2 derece, ağızdan alınan ısının 37.5 – 37.8 derece, koltuk altı ısının 37 – 37.2 derece ve kulak yolundan ölçülen ısının 37.8 – 38 derece üzerinde olması halinde ateş söz konusudur.nAteşin ölçülmesi ve değerlendirilmesi konusu çok önemlidir.nnÇocuklann ateşini gereksiz sıklıkta ölçmekten kaçınmalıdır. Ateşin izlenmesi sırasında çocuk kendini çok sıcak hissediyorsa veya kötü görünüyorsa ateşinin ölçülmesi uygun olur. Üşüme ve titreme ateşin yükselmekte olduğunu, çocuğun pembe görünümü ateşin en yüksek düzeye çıktığını ve terleme ateşin düşmekte olduğunu gösterir. Ateş bir hastalık değil, yalnızca bir belirtidir. Ateşin beyin hasarı gibi zararlı etkileri popodan alınan ısının 41 derece üzerine çıkmadan görülmez.nnBeynin ısı ayarlayıcı merkezi enfeksiyon sonucu yükselen ateşi 41.1 derecenin altında ayarlar. Sağlıklı olan bir çocukta yüksek ateşin zararlı etkileri daha çok sıcak çarpması ve nadiren de ateşe bağımlı birbiri arkasına devam eden havale nöbetlerinde görülür. Ateşli bir çocuğun çok fazla giydirilmesi, radyatörün veya ısıtıcının yanında kalması veya arabada direk güneş ışığına maruz kalması ateşin çok yükselerek zararlı etkilerinin ortaya çıkışını kolaylaştınr.nnAteş ölçümünde dikkat edilecek noktalarnnRektal ateş ölçümünün (makattan) termometrenin kırılması, enfeksiyon taşıyıcılığı ve rektal travma gibi komplikasyonları vardır. Rektal perforasyon riski yaklaşık iki milyon ölçümde bir olarak saptanmıştır. Aksiller ölçümde (koltuk altı) yalancı negatiflik riski yüksektir. Altı ayın altındaki 937 çocuk üzerinde yapılan bir çalışmada aksiller ölçümde yalancı negatiflik evde yapılan ölçümlerde %79, hastanede yapılan ölçümlerde %27 olarak saptanmıştır. Kresch’in çalışmasında klasik aksiller termometrenin 8 dakika bekletilmesi ile güvenilir sıcaklık ölçümünün hassasiyeti %33 olarak bulunmuştur.nnABD’de yapılan bir çalışmada ateşi normal olan erişkinlerde klasik cam civalı termometre kullanıldığında, kullanılan termometrelerin %90’ının vücut sıcaklığının en üst düzeyine çıkması için gerekli olan süre rektal ölçümde 2 dakika, oral ölçümde 7 dakika, aksiller ölçümde ise 9 dakika bulunmuştur. Rektal termometrelerin dörtte üçünün optimal sıcaklığa 1 dakikada eriştiği saptanmıştır.nnNeden ateşimiz çıkar?nnKimi bakteri ya da virusların salgıladığı maddeler ya da kendileri, vücudumuzu uyararak endojen pirojen dediğimiz maddelerin artışına yol açar. Bu pirojenler de beyinde hipotalamusta etki ederek önceden ayarlanmış termostat derecesini yükseltirler. Bu da ateşe neden olur.nnVücut Isısının KontrolünnVücut ısısı beyinde hipotalamusta bulunan ısı ayarlayıcı merkez tarafından düzenlenir. Vücut ısısı çevre ısısındaki değişimlere rağmen normal sınırlarda sürdürülür. Isının bu düzeyde tutulması ısı oluşumu ve ısı kaybı arasındaki dengeye bağlıdır. Ateş oluşturan herhangi bir madde için pirojen terimi kullanılmaktadır. Pirojenler vücut içi (endojen) ve vücut dışında (eksojen) olabilir. Eksojen pirojenler, mikroonganizmalar, toksinler ve mikrobiyal ürünlerdir. Organizmada endojen pirojenler olarak bilinen pirojenik sitokinlerin oluşumuna yol açarak ateşe neden olurlar.nnEnfeksiyon hastalıklarında çocuklardaki en yüksek ateş düzeyi kaç derece olmalınHiperpireksi (ateşin aşırı yükselmesi) genel olarak “vücut sıcaklığının 41 derece ve üzerinde olması” olarak tanımlanan ender bir durumdur. Ateş nedeniyle polikliniklere başvuran her 2100 çocuktan yalnızca birinde hiperpireksiye rastlanmakta, ancak hastaneye yatan hastalarda bu oran daha yüksek olabilmektedir.nnÇocuklarda ve bebeklerde yüksek ateş yararlı mı, zararlı mı?nAteş, enfeksiyonla savaş mekanizmalarından biridir. Soğuk kanlı hayvanlarda bile mikroorganizmaların vücut sıcaklığını yükselttiği gösterilmiştir. Kertenkelelere, canlı ya da ısıyla öldürülmüş bakteri verildiğinde daha sıcak ortamlara gittikleri, antipiretik (sodyum salisilat) verildiğinde ise mortalitenin arttığı gösterilmiştir. Başka hayvan modellerinde de ateşin yaşam olasılığını artırdığı saptanmıştır.nnVücut sıcaklığındaki artışın yararlı etkileri şöyle özetlenebilir:nnNötrofil göçü artar,nNötrofillerde antibakteriyel madde üretimi artar (süperoksid anyonu gibi),ninterferon üretimi artar,nİnterferonun antiviral ve antitümör aktivitesi artar,nT hücre proliferasyonu artar,nDemirden fakir ortamda mikroorganizmaların büyümesi azalır.nGeçici zararlı etkiler: Hafif dehidratasyon, Huzursuzluk, Febril deliryum, Basit febril konvulziyon,nKalıcı zararlı etkiler: Isı şoku, beyin hasarı, Febril status epileptikus (zincirleme nöbet).nnAteşe bağlı huzursuzluk genellikle 39.5 -40 C’ye kadar görülmez. Bilimsel çalışmalar, 3 km’lik koşu sonrası ateşin akut olarak 41 C’ye yükseldiğini, ancak zararlı bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Sonuçta, tüm çalışmalar göz önüne alındığında ateşin 41 C’nin altında zararsız olduğu düşünülmektedir. Çoğu insan 41-41.5 C ateşi tolere edebilmektedir. Ateş 42 C’nin üzerine çıktığında zararlı etkileri görülmeye başlar. Konjestif kalp yetmezliği, solunum yetmezliği, akut nörolojik hastalıklar ve endotoksik şokta ateş daha fazla zarar verebilir. Bu nedenle bu hastalıkların varlığında orta derecede ateşte bile daha agresif antipiretik tedavi yapılmalıdır.nnIsı şoku: Genellikle ateşin 42 C’nin üzerinde olduğu durumlarda deliryum, koma ve anhidrozla karakterize tehlikeli bir durumdur. Isı şoku hipotalamustaki ısı regülasyon merkezindeki hasar sonucu gelişir. Tedavi edilmediğinde mortalite %80’lerin (ölüm oranı) üzerindedir. Sağ kalanlarda serebral ataksi, ağır dizartri gibi nörolojik defisitler kalabilir. Rutin çocukluk çağı hastalıklarında çocuk aşırı giydirilmedikçe, MSS enfeksiyonu olmadıkça ya da ektodermal displazi gibi terlemeyi engelleyen bir hastalık olmadıkça ısı şoku gelişmesi beklenmez.nnFebril konvulziyon: Yüksek ateşin en iyi bilinen komplikasyonudur. Görülme sıklığı yaklaşık %4’tür. Ateşli konvulziyon geçiren çocuklarda epilepsi gelişme sıklığı %2’dir. Bu sıklık genel epilepsi sıklığına göre daha fazladır. Febril konvulziyonlu çocukların %1-2’sinde febril status epileptikus gelişir. Febril konvulziyon meydana geldiği sırada ailelerin %30 kadarı çocuklarının ateşli olduğunun farkında değillerdir. Febril konvulziyonlu olgularda ateşin başladıktan sonra geçen süre %61 çocukta 12 saatten, %81 çocukta ise 24 saatten daha kısadır. Yapılan bir çalışmada febril konvulziyon geçiren çocuklarda yüksek ateşin (> 40 C) daha düşük febril konvulziyon riski taşıdığı gösterilmiştirnn